ممکن است یک معامله فیوچرز باز داشته باشید و بدون اینکه سفارش جدیدی ثبت کنید، مبلغی از موجودی حسابتان کم یا به آن اضافه شود. یکی از دلایل این اتفاق، پرداخت یا دریافت فاندینگ است. فاندینگ ریت (Funding Rate) نرخی است که مبلغ پرداخت‌های دوره‌ای بین دارندگان موقعیت‌های لانگ و شورت را در قراردادهای دایمی مشخص می‌کند. این سازوکار کمک می‌کند قیمت قرارداد از قیمت بازار نقدی فاصله زیادی نگیرد.
در مباحث آموزش فیوچرز، معمولا توجه اولیه روی قیمت ورود، حد ضرر و اهرم است؛ اما هزینه نگهداری معامله هم اهمیت دارد. اگر موقعیت شما از چند نوبت تسویه فاندینگ عبور کند، مجموع پرداخت‌ها می‌تواند بخشی از سودتان را کاهش دهد. به همین دلیل، پیش از ورود به معامله باید بدانید چه زمانی پرداخت‌کننده هستید و این مبلغ چگونه محاسبه می‌شود.
چرا در معاملات فیوچرز فاندینگ وجود دارد؟
قراردادهای فیوچرز دایمی یا پرپچوال، تاریخ سررسید ندارند. برخلاف قراردادهای سررسیددار، موعد مشخصی برای پایان آن‌ها وجود ندارد که به همگرایی قیمت قرارداد و بازار نقدی کمک کند. فاندینگ برای ایجاد انگیزه اقتصادی جهت نزدیک ماندن این دو قیمت به کار می‌رود.
فرض کنید بیت‌کوین در بازار نقدی ۶۰ هزار دلار معامله می‌شود، اما فشار خرید در بازار پرپچوال، قیمت قرارداد را بالاتر برده است. در چنین شرایطی، سازوکار فاندینگ می‌تواند نگهداری موقعیت لانگ را هزینه‌دار کند و برای دارندگان موقعیت شورت، دریافتی ایجاد کند. این وضعیت به کاهش فاصله قیمت‌ها کمک می‌کند، هرچند برابری دایمی آن‌ها را تضمین نمی‌کند.
در حالت معمول، مبلغ فاندینگ بین دو سمت بازار جابه‌جا می‌شود. بنابراین نباید آن را با کارمزدی که صرافی بابت اجرای سفارش دریافت می‌کند، یکی دانست.
فاندینگ ریت مثبت و منفی چه معنایی دارد؟
علامت فاندینگ مشخص می‌کند کدام سمت معامله باید پرداخت کند. مثبت یا منفی بودن نرخ، به‌خودی‌خود نشان نمی‌دهد که معامله شما سودآور است یا زیان‌ده.
| دریافت‌کننده | پرداخت‌کننده | وضعیت فاندینگ ریت |
|---|---|---|
| دارندگان موقعیت شورت | دارندگان موقعیت لانگ | مثبت |
| دارندگان موقعیت لانگ | دارندگان موقعیت شورت | منفی |
| دریافتی بابت فاندینگ وجود ندارد | پرداختی بابت فاندینگ وجود ندارد | صفر |
اگر نرخ مثبت باشد و موقعیت لانگ شما هنگام تسویه مشمول فاندینگ شود، مبلغی پرداخت می‌کنید. در همین شرایط، دارنده موقعیت شورت دریافت‌کننده است. با منفی شدن نرخ، جهت پرداخت برعکس می‌شود.
گاهی گفته می‌شود «فاندینگ مثبت یعنی تعداد لانگ‌ها بیشتر از شورت‌هاست». این توضیح دقیق نیست؛ هر قرارداد باز، یک طرف لانگ و یک طرف شورت دارد. آنچه می‌تواند متفاوت باشد، فشار تقاضا و تمایل معامله‌گران به گرفتن موقعیت در هر سمت است. فاندینگ را نباید معیاری برای شمارش خریداران و فروشندگان در نظر گرفت.
تفاوت فاندینگ ریت و هزینه فاندینگ چیست؟
این دو اصطلاح به هم مرتبط‌اند، اما معنای یکسانی ندارند. فاندینگ ریت، درصد محاسبه است؛ هزینه فاندینگ یا Funding Fee، مبلغی است که پرداخت یا دریافت می‌کنید.
برای مثال، ممکن است نرخ فاندینگ یک قرارداد ۰٫۰۱ درصد باشد. معامله‌گری با موقعیت هزار تتری و معامله‌گری با موقعیت ۱۰ هزار تتری، همین نرخ را می‌بینند؛ اما مبلغ فاندینگ آن‌ها متفاوت است. هرچه ارزش موقعیت بزرگ‌تر باشد، مبلغ حاصل از اعمال یک نرخ مشخص هم بیشتر می‌شود.
این تفاوت هنگام استفاده از اهرم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چون ارزش معامله ممکن است چند برابر مارجینی باشد که به آن اختصاص داده‌اید.
نحوه محاسبه مبلغ فاندینگ با مثال
برای محاسبه مبلغ پرداخت یا دریافت در قراردادهای خطی، مانند بسیاری از قراردادهای مبتنی بر USDT، از رابطه زیر استفاده می‌شود:
مبلغ فاندینگ = ارزش موقعیت هنگام تسویه × قدر مطلق نرخ فاندینگ
این رابطه، اندازه مبلغ را نشان می‌دهد؛ پرداخت یا دریافت آن با توجه به علامت نرخ و لانگ یا شورت بودن موقعیت مشخص می‌شود.
در قراردادهای خطی که اندازه موقعیت بر حسب مقدار دارایی بیان می‌شود، ارزش موقعیت معمولا از ضرب مقدار دارایی در مارک پرایس به دست می‌آید. اگر حجم بر حسب تعداد قرارداد نمایش داده شود، ضریب هر قرارداد را هم باید در نظر گرفت. مارک پرایس، قیمت مرجعی است که صرافی طبق روش خود محاسبه می‌کند و ممکن است با آخرین قیمت معامله تفاوت داشته باشد.
فرض کنید ارزش موقعیت شما هنگام تسویه ۱۰ هزار تتر است و نرخ فاندینگ مثبت ۰٫۰۱ درصد اعلام شده است. ابتدا درصد را به عدد اعشاری تبدیل می‌کنیم:
۰٫۰۱ ÷ ۱۰۰ = ۰٫۰۰۰۱
سپس مبلغ فاندینگ به دست می‌آید:
۱۰٬۰۰۰ × ۰٫۰۰۰۱ = ۱ تتر
در این مثال، دارنده موقعیت لانگ یک تتر پرداخت می‌کند و دارنده موقعیت شورت با ارزش برابر، یک تتر دریافت می‌کند. اگر نرخ منفی ۰٫۰۱ درصد باشد، مبلغ همان یک تتر است، اما جهت پرداخت تغییر می‌کند.
| مبلغ فاندینگ | نرخ فاندینگ هر دوره | ارزش موقعیت |
|---|---|---|
| ۰.۱ تتر | ۰.۰۱٪ | ۱,۰۰۰ تتر |
| ۰.۵ تتر | ۰.۰۱٪ | ۵,۰۰۰ تتر |
| ۱ تتر | ۰.۰۱٪ | ۱۰,۰۰۰ تتر |
| ۵ تتر | ۰.۰۵٪ | ۱۰,۰۰۰ تتر |
| ۱۰ تتر | ۰.۱٪ | ۱۰,۰۰۰ تتر |
اعداد جدول فرضی‌اند و فقط روش محاسبه را نشان می‌دهند. در قراردادهای معکوس، روش محاسبه ارزش موقعیت و ارز پرداخت متفاوت است؛ بنابراین باید مشخصات همان قرارداد را بررسی کنید.
آیا فاندینگ روی مارجین محاسبه می‌شود؟
مبنای محاسبه فاندینگ، ارزش کل موقعیت است، نه فقط مارجین اولیه. این یکی از اشتباهات رایج معامله‌گران تازه‌کار است.
فرض کنید هزار تتر مارجین دارید و با اهرم ۱۰، موقعیتی به ارزش ۱۰ هزار تتر باز می‌کنید. اگر ارزش موقعیت هنگام تسویه همچنان ۱۰ هزار تتر و نرخ فاندینگ ۰٫۰۱ درصد باشد، مبلغ فاندینگ یک تتر خواهد بود.
اهرم دوباره در فرمول ضرب نمی‌شود؛ اثر آن از طریق بزرگ‌تر شدن ارزش معامله وارد محاسبه شده است. اگر دو معامله‌گر موقعیت‌هایی با ارزش برابر داشته باشند، در یک قرارداد و یک نوبت تسویه، مبلغ فاندینگ آن‌ها برابر خواهد بود؛ حتی اگر مارجین و اهرم متفاوتی استفاده کرده باشند.
نرخ فاندینگ چگونه تعیین می‌شود؟
در بسیاری از صرافی‌ها، نرخ فاندینگ با استفاده از شاخص پریمیوم و مولفه نرخ بهره محاسبه می‌شود. شاخص پریمیوم، فاصله قیمت قرارداد از قیمت مرجع را طبق روش صرافی اندازه می‌گیرد. مولفه بهره هم بر اساس مشخصات قرارداد در محاسبه وارد می‌شود.
فرمول نهایی ممکن است شامل میانگین‌گیری در یک بازه زمانی و محدودیت سقف و کف باشد. به همین دلیل، نرخ فاندینگ لزوما با اختلاف لحظه‌ای قیمت قرارداد و بازار نقدی برابر نیست. همچنین ممکن است یک دارایی در دو صرافی، نرخ‌های متفاوتی داشته باشد.
بنابراین مثبت بودن فاندینگ همیشه به معنی بالاتر بودن قیمت لحظه‌ای قرارداد از اسپات نیست؛ مولفه بهره و میانگین پریمیوم هم بر نرخ اثر می‌گذارند.
برای محاسبه هزینه معامله، معمولا نیازی به اجرای فرمول داخلی صرافی ندارید. آنچه باید بررسی کنید، نرخ نمایش‌داده‌شده، دوره تسویه و ارزش موقعیت خودتان است.
فاندینگ چه زمانی پرداخت می‌شود؟
زمان تسویه فاندینگ برای همه قراردادها یکسان نیست. دوره هشت‌ساعته رایج است، اما قراردادهایی با دوره یک، دو یا چهارساعته هم وجود دارند. زمان‌بندی بعضی بازارها نیز ممکن است طبق قواعد صرافی تغییر کند.
در سازوکار رایج تسویه دوره‌ای، باز بودن موقعیت در لحظه ارزیابی تعیین‌کننده است. برای مثال، اگر فقط ده دقیقه قبل از تسویه وارد معامله شوید، لزوما فاندینگ به نسبت همین ده دقیقه محاسبه نمی‌شود؛ ممکن است مشمول مبلغ کامل همان نوبت شوید.
بستن کامل موقعیت پیش از ارزیابی، معمولا آن را از پرداخت یا دریافت همان دوره خارج می‌کند. بااین‌حال، نباید روی باز و بسته کردن معامله در ثانیه‌های اطراف تسویه حساب قطعی باز کرد؛ پردازش تسویه و قواعد اجرایی هر صرافی می‌تواند متفاوت باشد.
آیا نرخ نمایش‌داده‌شده قطعی است؟
باید به عنوان عددی که در صفحه قرارداد می‌بینید، توجه کنید. اگر نرخ با عنوان «تخمینی» یا «پیش‌بینی‌شده» نمایش داده شده باشد، ممکن است تا زمان تسویه تغییر کند.
برای بررسی نتیجه نهایی معامله، به سابقه پرداخت‌ها و دریافت‌های ثبت‌شده در حساب مراجعه کنید. ضرب کردن نرخ فعلی در تعداد دوره‌های گذشته، روش دقیقی برای محاسبه فاندینگ پرداخت‌شده نیست؛ چون نرخ و ارزش موقعیت ممکن است در طول زمان تغییر کرده باشند.
مقایسه فاندینگ روزانه در دوره‌های مختلف
برای مقایسه دو بازار، درصد و طول دوره را کنار هم ببینید. جدول زیر فرض می‌کند ارزش موقعیت ۱۰ هزار تتر است، نرخ هر دوره تغییر نمی‌کند و موقعیت در تمام نوبت‌های یک شبانه‌روز باز می‌ماند.
| مجموع مبلغ روزانه | تعداد تسویه در ۲۴ ساعت | نرخ فرضی هر دوره | دوره تسویه |
|---|---|---|---|
| ۳ تتر | ۳ | ۰.۰۱٪ | هر ۸ ساعت |
| ۶ تتر | ۶ | ۰.۰۱٪ | هر ۴ ساعت |
| ۲۴ تتر | ۲۴ | ۰.۰۱٪ | هر ۱ ساعت |
این جدول پیش‌بینی هزینه آینده نیست. در عمل، نرخ و ارزش موقعیت تغییر می‌کنند و حتی ممکن است جهت پرداخت عوض شود. همچنین باید مطمین شوید عدد نمایش‌داده‌شده، نرخ همان دوره است؛ بعضی سرویس‌ها نرخ را برای بازه استاندارد یا به شکل سالانه نمایش می‌دهند.
فاندینگ ریت را از کجا ببینیم؟
در صفحه معامله قرارداد پرپچوال، دنبال عبارت Funding Rate و شمارش معکوس Funding Countdown یا Next Funding بگردید. اول نماد و نوع قرارداد را بررسی کنید؛ قرارداد تتری و قرارداد معکوس یک دارایی لزوما شرایط یکسانی ندارند.
برای بررسی نرخ‌های گذشته، بخش Funding Rate History کاربرد دارد. اما مبلغی که واقعا از حساب شما کم یا به آن اضافه شده، در سوابق حساب و بخش Funding Fee ثبت می‌شود. سابقه نرخ بازار را با سابقه پرداخت شخصی اشتباه نگیرید؛ مبلغ حساب شما به اندازه موقعیت و حضور آن در زمان تسویه هم بستگی دارد.
تفاوت فاندینگ با کارمزد معامله چیست؟
کارمزد معامله به اجرای سفارش مربوط است، اما فاندینگ بابت باز بودن موقعیت در زمان‌های مشخص پرداخت یا دریافت می‌شود. بنابراین ممکن است برای یک معامله، هم کارمزد ورود و خروج داشته باشید و هم چند نوبت فاندینگ.
| فاندینگ | کارمزد معامله | معیار |
|---|---|---|
| نگهداری موقعیت هنگام تسویه | اجرای سفارش خرید یا فروش | علت پرداخت |
| دارندگان موقعیت سمت مقابل | صرافی یا پلتفرم | دریافت‌کننده معمول |
| طبق برنامه تسویه قرارداد | هنگام اجرای سفارش | زمان اعمال |
| وابسته به علامت نرخ و جهت موقعیت | وابسته به ساختار کارمزد و تخفیف‌ها | امکان دریافت وجه |
| ارزش موقعیت و نرخ فاندینگ | ارزش سفارش و نرخ کارمزد | عامل اصلی مبلغ |
پایین بودن کارمزد سفارش، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که نگهداری یک موقعیت برای چند روز کم‌هزینه خواهد بود. برای چنین معامله‌ای باید فاندینگ احتمالی را هم در نظر گرفت.
تاثیر فاندینگ بر سود و زیان معامله
برای محاسبه نتیجه واقعی، سود و زیان ناشی از تغییر قیمت را در کنار کارمزدها و فاندینگ قرار دهید. عدد سود روی نمودار یا موقعیت، ممکن است به‌تنهایی تصویر کاملی از نتیجه معامله ندهد.
فرض کنید معامله شما پیش از هزینه‌ها، ۴۰ تتر سود دارد. مجموع کارمزد ورود و خروج چهار تتر بوده و در طول نگهداری هم شش تتر فاندینگ پرداخت کرده‌اید. با فرض نبود هزینه دیگر، سود خالص برابر است با:
۴۰ − ۴ − ۶ = ۳۰ تتر
اگر همان شش تتر را دریافت کرده باشید، سود خالص به ۴۲ تتر می‌رسد. بااین‌حال، دریافت فاندینگ به معنی سودآور بودن کل معامله نیست. ممکن است چند تتر دریافت کنید، اما حرکت قیمت خلاف موقعیت شما زیان بسیار بزرگ‌تری ایجاد کند.
پرداخت‌های مکرر فاندینگ می‌تواند موجودی قابل استفاده یا مارجین پشتیبان معامله را هم کاهش دهد. بسته به نوع حساب و قواعد صرافی، این موضوع ممکن است فاصله موقعیت تا لیکویید شدن را کمتر کند.
آیا فاندینگ ریت سیگنال خرید و فروش است؟
فاندینگ می‌تواند بخشی از وضعیت بازار پرپچوال را نشان دهد، اما به‌تنهایی برای تصمیم‌گیری کافی نیست. نرخ مثبت بالا تضمین نمی‌کند که قیمت به‌زودی کاهش می‌یابد؛ همان‌طور که نرخ منفی، نشانه قطعی شروع رشد نیست.
ممکن است بازار در یک روند قوی، برای مدتی طولانی فاندینگ مثبت یا منفی داشته باشد. معامله‌گری که فقط برای دریافت فاندینگ خلاف روند وارد می‌شود، ممکن است بیشتر از مبلغ دریافتی ضرر کند.
برای بررسی بهتر، نرخ را کنار روند قیمت، حجم معاملات، قراردادهای باز و سابقه همان بازار قرار دهید. دوره تسویه را هم یکسان در نظر بگیرید؛ نرخ ۰٫۰۱ درصد در دوره یک‌ساعته با همین نرخ در دوره هشت‌ساعته، هزینه نگهداری یکسانی ندارد.
اشتباهات رایج درباره فاندینگ ریت
بیشتر خطاها زمانی اتفاق می‌افتند که معامله‌گر فقط درصد نمایش‌داده‌شده را می‌بیند و بقیه شرایط قرارداد را نادیده می‌گیرد.
- محاسبه روی مارجین: هزینه را روی پول اولیه حساب می‌کند و ارزش کل موقعیت را در نظر نمی‌گیرد.
- فرض ثابت بودن نرخ: هزینه چند روز آینده را با نرخ فعلی قطعی می‌داند.
- نادیده گرفتن دوره تسویه: نرخ دو قرارداد با دوره‌های متفاوت را مستقیم مقایسه می‌کند.
- ورود فقط برای دریافت فاندینگ: ریسک حرکت قیمت را در برابر دریافتی احتمالی دست‌کم می‌گیرد.
- یکی دانستن فاندینگ و کارمزد: فقط یکی از این دو را در محاسبه سود خالص وارد می‌کند.
پیش از ورود، علامت نرخ، زمان تسویه بعدی و مبلغ تقریبی فاندینگ را بررسی کنید. اگر قصد نگهداری چندروزه دارید، سابقه نرخ هم به برآورد هزینه کمک می‌کند؛ هرچند نرخ‌های گذشته، پرداخت‌های آینده را تضمین نمی‌کنند.
آیا دریافت فاندینگ درآمد تضمینی است؟
خیر. حتی اگر برای دریافت فاندینگ، خرید اسپات را با شورت پرپچوال ترکیب کنید، نتیجه به ثابت ماندن نرخ وابسته نیست و ریسک‌های دیگری هم وجود دارد. تغییر اختلاف قیمت دو بازار، کارمزد، لغزش قیمت و نیاز به تامین مارجین می‌تواند بازده را کاهش دهد. سود سمت اسپات هم لزوما پیش از لیکویید شدن موقعیت شورت، خودکار به مارجین آن منتقل نمی‌شود.
این روش که معمولا در بحث آربیتراژ فاندینگ مطرح می‌شود، به مدیریت هم‌زمان دو موقعیت نیاز دارد. دیدن یک نرخ مثبت بالا، برای نتیجه‌گیری درباره سود نهایی کافی نیست.
سخن آخر
فاندینگ ریت در ظاهر یک درصد کوچک است، اما روی موقعیت‌های بزرگ یا معاملات طولانی می‌تواند اثر قابل توجهی بگذارد. پیش از ورود، مشخص کنید پرداخت‌کننده هستید یا دریافت‌کننده، نرخ مربوط به چه بازه‌ای است و روی ارزش موقعیت شما چه مبلغی ایجاد می‌کند. پس از پایان معامله هم پرداخت‌ها و دریافت‌های ثبت‌شده را در محاسبه سود خالص وارد کنید تا نتیجه واقعی روشن باشد.
سوالات متداول درباره فاندینگ ریت
آیا فاندینگ همیشه از حساب کم می‌شود؟
خیر. بسته به جهت موقعیت و علامت نرخ، ممکن است پرداخت‌کننده یا دریافت‌کننده باشید. در نرخ مثبت، لانگ‌ها پرداخت می‌کنند و در نرخ منفی، شورت‌ها.
آیا معاملات اسپات هم فاندینگ دارند؟
خرید و فروش معمولی اسپات، فاندینگ قراردادهای دایمی ندارد. البته استفاده از اعتبار در معاملات مارجین اسپات می‌تواند هزینه استقراض جداگانه داشته باشد.
آیا معامله زیان‌ده هم فاندینگ پرداخت می‌کند؟
بله. سود یا زیان موقعیت، تعیین‌کننده جهت پرداخت نیست. ممکن است معامله شما در ضرر باشد و هم‌زمان فاندینگ هم پرداخت کنید.
آیا فاندینگ ریت در همه صرافی‌ها یکسان است؟
خیر. شرایط بازار، فرمول محاسبه و مشخصات قرارداد می‌تواند باعث تفاوت نرخ‌ها و زمان تسویه شود.
آیا افزایش اهرم، نرخ فاندینگ را بیشتر می‌کند؟
اهرم شما نرخ قرارداد را تغییر نمی‌دهد. اگر با اهرم بالاتر، موقعیت بزرگ‌تری باز کنید، مبلغ فاندینگ بیشتر می‌شود؛ چون مبنای محاسبه، ارزش موقعیت است.
آیا برای دریافت فاندینگ مثبت باید شورت بگیریم؟
در سازوکار معمول، موقعیت شورت مشمول تسویه، دریافت‌کننده فاندینگ مثبت است. بااین‌حال، افزایش قیمت می‌تواند زیانی بیشتر از مبلغ دریافتی ایجاد کند.
اگر قبل از تسویه معامله را ببندیم، فاندینگ می‌پردازیم؟
در بسیاری از قراردادهای دارای تسویه دوره‌ای، بستن کامل موقعیت پیش از زمان ارزیابی باعث می‌شود مشمول همان نوبت نشوید. جزییات زمان‌بندی و پردازش را باید در قواعد قرارداد بررسی کنید.
فاندینگ از کدام موجودی برداشت می‌شود؟
به ساختار حساب و قوانین صرافی بستگی دارد. برداشت ممکن است از موجودی قابل استفاده یا مارجین مرتبط با موقعیت انجام شود.